۲۰ دی ۱۴۰۰ / ۰۸:۰۱:۰۵
۲۲۶

من میخواهم در مورد رباتیک صحبت کنم با من همراه شوید ....

 (به انگلیسی: robot) ماشینی است که معمولاً قابل برنامه‌ریزی توسط رایانه بوده و قادر به انجام خودکار شماری از اعمال پیچیده‌است.همچنین بر پایه تعریفی از بریتانیکا ربات دستگاهی است که به صورت خودکار عمل می‌کند جایگزین تلاش انسانی می‌شود و ممکن است در ظاهر شبیه انسان‌ها نباشد.

چند گونه از ربات ها 🤖

ربات‌های فوتبالیست

ربات‌های پرنده

ربات‌های خزنده

ربات‌های ماهی

ربات‌های جنگجو

ربات انسان‌نما

ربات مین یاب

ربات مسیریاب

ربات خانه‌دار

ربات نوریاب

ربات آشپز

همربات

 

امروزه کارهای سخت دیگر برای انسان‌ها نیست. سیستم‌های جدید صنعتی یا ربات‌ها می‌توانند کارگرانی باشند که سخت کار می‌کنند. ربات‌های صنعتی عموماً برای وظایف تکراری و مشخصی استفاده می‌شوند. اما برای استفاده از ربات‌های صنعتی برای جایگزینی به جای انسان‌ها باید دانست که ربات‌ها به تنهایی توان تشخیص و تصمیم‌گیری نسبت به موقعیت خود را ندارند. در این صورت استفاده از ربات‌هایی که با استفاده از تکنولوژی بینایی ماشین قابلیت دیدن داشته و با استفاده از هوش مصنوعی قابلیت تفکر دارند به ما کمک خواهد کرد تا از آن‌ها در مکان‌هایی استفاده کنیم که قبلاً توان استفاده از آن‌ها را نداشته‌ایم.

 

ربات راه رونده با چاپگر سه بعدی

تیمی از لابراتوار هوش مصنوعی و علوم کامپیوتر دانشگاه MIT معتقدند یک راه جدید برای ساخت رباتی کامل توسط پرینتر سه بعدی یافته‌اند. پرینترهای سه‌بعدی افق‌های تازه‌ای در حوزه‌های مختلف علمی به‌وجود آورده‌اند که آخرین نمونه آن، امکان پرینت و استفاده از یک ربات کامل است. روش به‌کار گرفته شده در این تجربه، به صورتی بود که بخش‌های مختلف یک ربات به صورت طرح اولیه به پرینتر داده شد و با پرینت گرفته شدن پمپ‌های هیدرولیک و قطعات متحرک، این ربات آماده نصب موتور و باتری برای حرکت بوده و همانند ربات‌های بیگ داگ قابل حرکت روی سطوح مختلف است.

 

ربات جنگجو یا آدمکش

ربات کشنده یک اسلحه کاملاً خودکار است که بدون دخالت انسان می‌تواند هدف را برگزیده و با آن وارد نبرد شود. آن‌ها ابزارهای کشنده خودکار هستند. یک چنین ماشین‌هایی در حال حاضر وجود ندارند ولی به خاطر پیشرفت‌های سریع در رشته رباتیک ساخت آن‌ها به واقعیت نزدیک تر شده‌است. روش‌های فراوانی وجود دارد که این امکان را به ربات‌ها می‌دهد تا قوی‌تر، مؤثرتر و مستقل‌تر رفتار کنند، مانند ربات‌هایی که در صورت آسیب دیدن باز هم کار می‌کنند (مانند ربات شش پایی که پس از آسیب با استفاده از روش «آزمون و خطای هوشمندانه»، می‌تواند در کمتر از ۲ دقیقه بیاموزد که چگونه دوباره راه برود و سپس با استفاده از این روش بهترین راه را برای ادامه گام برداشتن می‌یابد). یا ربات‌هایی که در محیط‌های نامطمئن و بی‌برنامه، بتوانند تطبیق پیدا کنند و در شرایط دشوار و متفاوت همچنان به حرکت خود ادامه داده و جابه‌جا شوند (مانند ربات سگ بزرگ (Big Dog)). در حال حاضر مهندسان روی ربات‌های خودآموز متمرکزند، دیگران در حال ساخت ربات‌ها و موادی هستند که می‌توانند در صورت خرابی «خوددرمانگر» باشند.

 

نخستین گفتگوی مستقل ربات با انسان

ربات‌های انسان‌نمای ایرانی

ایران توانسته ربات‌های انسان‌نمایی با نام‌های سورنا۱ و سورنا۲ و سورنا۳ بسازد. سورنا۳ از دو ربات قبلی پیشرفته‌تر است و ارتقایافتهٔ همان دو ربات قبلی است. از قابلیت‌ها و توانایی‌های این ربات می‌توان به بالا رفتن از پله، حفظ تعادل روی یک پا، بیشتر شدن سرعت نسبت به نمونه‌های قبلی، شناسایی چهره را نام برد. سورنا۱ در سال ۱۳۸۷ رونمایی شد.

روز آدینه، ۲۹ آذر ۱۳۹۲ (۲۰ دسامبر ۲۰۱۳)، سازندگان یک ربات فضانورد ژاپنی (به نام کایروبو) متن گفتگوی از پیش برنامه‌ریزی نشده این دستگاه با یک فضانورد ژاپنی (کوئیچی واکاتا) را منتشر کردند که نخستین مورد ثبت شده از گفتگوی ارادی، ابتکاری و مستقل یک ماشین ساخت انسان است. این ربات در ماه اوت با یک سفینه حامل تدارکات برای ایستگاه بین‌المللی فضایی به فضا پرتاب شد و روز ۱۰ اوت به این ایستگاه رسید. کایروبو و واکاتا در مورد هدیه کریسمس و بی‌وزنی گفتگو کردند.

 

کایروبو تقریباً به اندازه یک گربه کوچک است و از سیستم عامل اندروید در مغز آن استفاده شده‌است. مغز این ربات به شکلی طراحی و ساخته شده‌است که بتواند پرسش‌هایی را که از آن می‌شود پردازش کند و با استفاده از مجموعه واژگانی که در اختیار دارد، پاسخی مناسب را برای این پرسش‌ها بیابد. توموتاکا تاکاهاشی، طراح این ربات است.

 

پرسش و پاسخ

"فرمانده ژاپنی از ربات می‌پرسد: "کایروبو، تو از بابا نوئل چه هدیه‌ای خواهی خواست؟" و ربات پاسخ می‌دهد "بیایید از بابا نوئل یک سفینه اسباب بازی بخواهیم."

"ربات در پاسخ به این پرسش که سفر در سفینه به سوی ایستگاه فضایی چه طور بود؟"، می‌گوید: "مهیج بود!"

"کایروبو در پاسخ به این پرسش که در مورد وضعیت بی‌وزنی چه فکر می‌کند؟" گفت: "بهش عادت کرده‌ام، اصلاً مشکلی ندارم."

گفتگوی کایروبو با فضانورد ژاپنی در درون ایستگاه فضایی بین‌المللی چند دقیقه به طول می‌انجامد و در طول آن، این ربات به ابراز «نظر کلی» در مورد موضوعات گوناگون می‌پردازد.

ربات های مين ياب

اين ربات بايد بدون نياز به کمک انسان به ميادين مين برود و مين را غير فعال نمايد ، ربات های مين ياب درای چندين نمونه ميباشند.

 

ربات های مين ياب

 

انواع ربات های مين ياب

ربات های که به محض پيدا کردن مين ان را منفجر ميکنند ،دراين روش دوحالت وجود دارد : يا ربات از بين ميرود و يا ربات به مسافتی دور پرت ميشود ، در مورد دوم ربات بايد قابليت حفظ تعادل و برگشتن به حالت عادی را داشته باشد ،همچنين بدنه و اجزای ان در برابر ضربه محکم باشد .

ربات های که با پيدا کردن مين ، موقعيت ان را به مرکز کنترل گزارش ميکند ، برای ارسال اطلاعات از ماژول های راديويی استفاده ميشود .

ربات های که با پيدا کردن مين ان را خنثی ميکنند . ربات ابتدا اطراف مين را از خاک جدا ميکند و سپس طبق قوائد خاص مين را خنثی ميکند ، ممکن است ربات موقعيت مين خنثی شده را به مرکز گزارش دهد . ربات های خنثی کننده مين بايد در برابر ضربه محکم باشند ، چون در هنگام کار با مين امکان انفجار ان وجود دارد.

اصول کار ربات های مين ياب

در اين ربات ها قسمتی برای تشخيض فلز وجود دارد ، اين قسمت معمولا به فلز و بدنه مين حساسيت نشان ميدهد در جنگ معمولامين ها در زير خاک گذاشته ميشوند وبه محض فشرده شدن ، منفجر ميگردند .

 

در عمل ربات را در ميدان مين رها ميکنند ، ربات در ميدان شروع به جستجو ميکند و به محض پيدا کردن مين ، وظيفه اش را انجام ميدهد .

 

نکاتی که در ساخت ربات های مين ياب بايد در نظر گرفت

معمولا اين ربات ها چنيدن ساعت در حال حرکت ميباشند ، باطری انها بايد بسيار قوی باشد .

بر روی ربات سيستمی نصب شود ، که ربات بتواند موقعيت خود را گزارش کند .

قسمت فلز ياب فقط به بدنه مبن حساس باشد .

ربات توانايی حرکت در مسير های ناهموار را داشته باشد .

ربات توانايی برگشتن به حالت عادی ، در مواقع واژگون شدن را داشته باشد .

ربات های آتش نشان

از اين ربات ها عموما برای خاموش کردن اتش و پيشگيری از اتش سوزی های بزرگ استفاده ميشود ، معمولا اين ربات ها در سطح جنگلها و مراتع خشک رها مي شوند و اتش های کوچک را خاموش مي کنند ، در صورتی که آتش سوزی بزرگ باشد، اين ربات توانای درخواست کمک را دارد. در ساختمان اين ربات ها از سنسور های حساس به دود ،نور ،و گازهای متصاعد شده از سوختن مانند دی اکسيد کربن ، گرم ، و… استفاده ميشود.

اين نوع رباتها نيز بايد مانند ديگر رباتها قابليت حرکت در انواع سطوح ناهموار را داشته باشند ، همچنين در انها بايد سيستم های موقعيت ياب و مسير ياب ، برای جلوگيری از گم شدن ربات در منطقه عمليات نصب شود .

برای خاموش کردن اتش ،بر روی ربات مخزن آب يا پودر خاموش کننده آتش نصب مي شود .

اين ربات ها مجهز به صفحات خورشيد برای شارژ باطری ميباشند ، معمولا ربات دارای دو باطری ميباشد ، در صورتی که ربات در مکانی دچار مشکل و نقص فنی شود ، شروع به ارسال پيام به مرکز کنترل می نمايد ، در مرکز کنترل با رد يابی علام ربات را پيدا ميکنند و ان را تعمير مينمايند.                                                 

ربات های امدادگر

کار این ربات ها پیدا کردن مصدومان در حوادث طبیعی مانند زلزله ، سیل ، و در حوادث انسانی مانند جنگ ، آتش سوزی،بمب گذاری و… است.

 های ربات های امدادگر

 پیدا کردن مصدومان

اندازه کوچک ، تا بتواند از شکافها و … عبور کند و خود را به داخل ساختمان های خراب شده برساند .

مجهز به سیستم موقعیت یاب قوی ، برای جلوگیری از گم شدن ربات.

توانایی حرکت در انواع مسیر ها ناهموار ، کج ، ….

توانایی ارسال صدا مصدوم به مرکز کنترل

طرز کار ربات ربات های امدادگر

این نوع ربات ها از چند طریق متوجه وجود انسان می شوند که در ادامه در میکرو دیزاینر الکترونیک به بررسی سه مورد می پردازیم.

 

گرمای بدن ، در این روش با استفاده از سنسور ها ی تشخیص جسم گرم ، (مانند ) pir بدن انسان از دیگر اجزا تشخیص

داده میشود . ربات به طرف جسم گرم میرود و بعد از اطمینان از زنده بودن شخص موقعیت آن را برای مرکز ارسال می کند.

تشخیص مقدار گاز دی اکسید کربن ، میدانید که انسان در هنگام تنفس مقداری اکسیژن را به داخل شش های خود میکشد و گاز دی اکسید کربن پس میدهد ، با نصب کردن سنسور حساس به گاز دی اکسید میتوان تنفس انسان را تشخیص داد و موقعیت ان را به مرکز گزارش کرد.

 تشخیص صدا ، در این مورد ، با رد یابی ناله ها یا صدا های فرد مسدوم موقعیت ان پیدا میشود .

روش های دیگر ، مانند تشخیص ضربان قلب ، تشخیص حرکت ، امواج تلفن همراه فرد و….

ربات های نظامی

از انجا که منابع مالی برای ساخت اين نوع ربات ها مهيا ميباشد ، اين ربات ها بيشترين پيشرفت را داشته اند ، از اين ربات ها برای مقاصد جاسوسی ، تخريب ، دفاع و …. استفاده ميشود.

BigDog رباتی با هوش و غول پيکر می باشد که توسط کمپانی رباتيک بوستون ديناميک ساخته شده و دارای پيشرفته ترين هوش مصنوعی و تجهيزات ره يابی و هدايتی می باشد. در حقيقت ارتش آمريکا از رفتارهای برنامه ريزی شده آن و نيز اين که ربات چقدر می تواند در ميدان های نبرد مفيد باشد حيرت زده شده است.

 

رباتيک علمي است که با هدف راحتي انسان و افزايش وقت مفيد او پديد آمده است، اما متأسفانه در کشور ما آن گونه که شايسته است ، شناخته نشده است . در اين نوشتار، مي‌كوشيم به وضعيت ايران در علم رباتيک بپردازيم . بدين منظور ، نخست تاريخچه و تعريف مختصري از ربات ارايه مي‌نماييم و سپس به وضعيت رباتيک در کشور‌هاي صنعتي مي‌پردازيم و سرانجام وضعيت ايران را بررسي و براي بهبود آن راهکاري را مشخص مي‌كنيم .

 

تاريخچه رباتيک در گذشته :

 

 کشورهاي استعمارگر براي افزايش سرمايه و پيشرفت خود به کشور‌هاي ضعيف حمله مي‌کردند و با تصرف کشور قرباني ، مردم آنجا را به عنوان برده به خدمت مي‌گرفتند و از آنها به عنوان نيروي کار رايگان بهره مي‌بردند و آنها را در مزارع کارخانه‌ها آشپزخانه‌ها و... به کار مي‌گرفتند ، اما اين برده‌ها چند عيب بزرگ داشتند و مهمترين عيب آن ، اسارت يک انسان و ظلم به او بود و ديگری خستگي برده‌ها بود .

 

برده‌ها نمي‌توانستند 24 ساعت شبانه روز کار کنند . بايد به آن‌ها وقت استراحت مي‌دادند . ديگر عيب آن‌ها اين بود که ارباب بايد آن‌ها را هميشه کنترل مي‌کرد.

 

 در آن زمان ، آرزوي اربابان اين بود که برده‌اي غير انساني داشته باشند که بتواند 24 ساعته کار کند و دچار خستگي نشود و نياز به کنترل مداوم نداشته باشد . با توجه به علم آن زمان ، اين رويايي بيش نبود و تنها در تئاتر به نمايش درمي‌آمد و به آن برده‌هاي آسماني ، «‌ربات‌» مي‌گفتند .

 

 با پيشرفت علوم در گذر زمان و انقلاب صنعتي اروپا ، نياز به برده‌هايي بيشتر با سرعت بالاتر ، دقت بيشتر و خستگي کمتر ، بيشتر احساس مي‌شد ؛ بنابراين دانشمندان به فکر ساخت ماشين‌هاي خودکار افتادند .( تا آن هنگام ، علم در زمينه برق و مکانيک مقداري پيشرفت کرده بود . ) از آن به بعد در بخش‌‌هايي از کارخانه‌ها از ماشين‌هاي الکترومکانيکي استفاده مي‌شد و بدين گونه بود كه مکانيزاسيون صنعتي آغاز شد . اما عيب بزرگ اين دستگاه‌ها ، تک‌منظوره بودن و انعطاف‌نا‌پذيري آنها بود ؛ يعني با تغيير بخشي از کارخانه ‌، محصول توليدي ‌کل دستگاه‌ها بايد دوباره طراحي مي‌شدند . با پيشرفت هر چه بيشتر علم ، کامپيوتر‌ها اختراع شدند و گسترش يافتند ، تا جايي که در خانه‌ها نيز يافت مي‌شد . سپس صنعتگران به فکر ترکيب ماشين‌هاي الکترومکانيکي با کامپيوتر‌ها افتادند تا بتوان آن‌ها را برنامه‌نويسي کرد [يکي از ويژگي‌هاي کامپيوتر قابل برنامه‌نويسي بودن آن است] و با يک دستگاه می توان چندين کار را انجام داد ( مثلا دستگاهي که يک نوع ماشين را رنگ مي‌زند ، بتواند با عوض شدن مدل و طرح آن، آن‌ها را نيز رنگ بزند ‌). بدين صورت ربات‌ها با قابلیت برنامه نویسی و تغییر در ساختار ساخته شدند.

 

ربات ماشيني هوشمند ، قابل برنامه نويسي و انعطاف‌پذير است که براي به دست آوردن اطلاعاتي از محيط خود داراي حسگرهايي است . رباتيک علم طراحي ، ساخت ، نگهداري و تعمير ربات‌ها است . مهندسي رباتيک علم هوشمند کردن و الکترونيکي کردن ماشين‌هاي مکانيکي است (‌در راستاي مصارف صنعتي‌) ]مهندسي رباتيک = مهندسي برق + مهندسي مکانيک [

 

مزاياي ربات عبارتند از :

 

افزايش بهره ، افزايش توليد ، بهبود کيفيت کار ، افزايش دقت ، جلوگيري از اتلاف نيروي انساني ، افزايش سرعت ، کاهش هزينه ، کاهش ضايعات ، چند منظوره بودن، هوشمند بودن و خستگي‌ناپذيري .

 

کلمه ربات مانند کلمه ماشين ، يک کلمه کلي است و به چند مورد خاص خلاصه نمي‌شود ؛ براي نمونه بازو‌هاي ربات‌هاي صنعتي ، ربات کنترل چاه‌هاي نفت ، يخچال‌هاي خانگي ، آسانسور‌ها ، اسباب‌بازي کودکان ، هواپيما‌هاي بدون سرنشين ، سيستم‌هاي دفاع ضد موشکي ، پرينتر‌ها ، دستگاه‌هاي تراش خودکار ، نوشابه پرکن‌ها و...

 

اين‌ها تنها نمونه‌هايي از بي‌نهايت انواع ربات است . ربات‌ها آنقدر گسترده‌اند که امروزه نمي‌توان بدون آن‌ها زندگي کرد . ولي در مهندسي منظور از ربات ، ربات‌هاي صنعتي است . کشور‌هاي صنعتي در رباتيک به اين حقيقت رسيده‌اند ، کشوري پيشرفت نمي‌کند ، مگر اين که در همه علوم پيشرفت کند ؛ بنابراين ، با توجه به اين که رباتيک ، يکي از علوم اصلي سرنوشت‌ساز قرن است و به آن احساس نياز مي‌کنند .

 

آن‌ها آنقدر پيشرفت کرده‌اند که هدف خود را اين گونه مي‌دانند : در سال 2050 ربات‌هايي خواهيم ساخت شبيه انسان که بتواند با قوي‌ترين تيم فوتبال انسان‌ها بازي کنند و بدون خطا ، انسان‌ها را شکست دهد . آن‌ها هر ساله مسابقات رباتيک را براي يادگيري علم و استفاده كردن از آن در صنعت برگزار مي‌نمايند . همچنين در راستاي تربيت نيروي انساني براي گسترش اين علم ، رشته مهندسي رباتيک را ايجاد نمودند . مهندسي رباتيک در واقع ، آميخته‌اي از رشته مهندسي برق و مهندسي مکانيک است که هدف آن ، تربيت نيرويي است که بتواند به تنهايي ربات‌هاي را طراحي کند ؛ اين رشته در بيشتر دانشگاه‌هاي صنعتي کشور‌هاي دنیا تدريس مي‌شود . کارخانه‌هاي خصوصي علاوه بر رباتيکي کردن فرايند توليد ، مقداري از درآمد‌هاي ناخالص خود را براي تحقيق و گسترش رباتيک صرف مي‌‌كنند .

 

وضعيت رباتيک در ايران بگونه‌اي است که مي‌توان گفت : رباتيک در ايران هنوز شناخته شده نيست .

 

 اين وضعيت در حالي است که ايران ، يکي از بزرگترين وارد کنندگان ربات‌هاي صنعتي است . هر ساله ارز بسياري براي خريد ربات ، از کشور بيرون مي‌رود . در بيشتر کارخانه‌ها از ربات‌ها استفاده مي‌شود ؛ کارخانه‌هايي مانند فولاد سازی ، خودروسازي ، مواد غذايي و... را مي‌توان تقريبا تمام رباتيک دانست ، اما متأسفانه ، همه ربات‌هاي آنها وارداتي و حتي نصب و کنترل و تعمير آن بر عهده خارجي ‌هاست . براي همين، براي عقب نماندن کشور در علم رباتيک، رشته مهندسي رباتيک در سال 1381 راه‌اندازي شد و متأسفانه تا امسال (1388) تنها دانشگاه ارايه کننده آن دانشگاه صنعتي شاهرود بود. اکنون اين رشته در دانشگاه صنعتي همدان نيز تدريس مي‌شود ، اما آيا دو دانشگاه کافي است؟

 

پاسخ روشن است با توجه به اهداف کشور و سند چشم انداز بيست ساله ، هم‌اکنون بايد در همه دانشگاه‌هاي صنعتي ، رشته رباتیک تدريس شود. يکي از مشکلات دانش آموختگان اين رشته در کشور اين است که کسي اين رشته را نمي‌شناسد و اصلا نمي‌داند ربات چيست .

 

ديگر مشکل اين رشته ، کمبود امکانات دانشگاهي و قديمي بودن امکانات كنوني آنهاست. هر ساله چندين مسابقات رباتيک در سطح کشور برگزار مي‌شود که مي‌توان گفت همه آنها داراي قوانين ثابت و يک شکل و تکراري است و هيچ کدام قوانين بومي ندارند . با توجه به گستره زیاد مسابقات در ایران ، متأسفانه به اين مسابقات به چشم هدف نگريسته مي‌شود . ( برعکس کشور‌هاي صنعتي که مسابقات را وسيله‌اي براي بالا بردن صنعت خويش مي‌دانند ). متأسفانه ، هيچ يک از ما ، هيچ روز يا هفته‌اي در سال را به عنوان هفته رباتيک ، دست‌كم براي يادآوري اهميت آن بر نگزيده‌ايم و آنچه از همه مهمتر است محلی برای تبادل اطلاعات و داده­ها و براي بهبود وضعيت آن است .

 

 از این رو گروه رباتیک مجازی دی سیستم اقدام به همکاری با جمعی از شما دانشجویان و پژوهشگران گرامی در راستای علمی نمودن طرح ها و ایده های شما عزیزان می نماید . از این رو کافیست جهت عضویت در این گروه رباتیک مجازی اقدام به ارسال فایل عضویت ( در لوح فشرده به صورت کامل توضیح داده شده است) نمایید تا در این گروه بزرگ رباتیک کشور فعالیت نمایید .

 

نتيجه‌گيري :

 

در وهله اول ، بهتر است در موارد زير گامي محکم برداريم .

 

آشنايي مردم با علم رباتيک و مزيت استفاده از ربات‌ها

 

راه‌اندازي رشته مهندسي رباتيک در همه دانشگاه‌هاي صنعتي کشور

 

برگزاري هدفمند مسابقات رباتيک در رشته‌هاي بومي در راستاي توليد ثروت از راه علم

 

جلب اعتماد صنعت به نيرو‌هاي داخلي

 

تاسیس گرو های بزرگی از متخصصین و دانشجویان برای انجام کارهای پژوهشی

 

و ....

 

از مهمترين ويژگی اين ربات ها ميتوان به داشتن حواس 5گانه انسان نام برد ، اين ربات ها بايد بتوانند هر چيزی را حس کنند و در مواقع اضطراری بهترين تصميم را بگيرند .

 

هر سالاله مسابقات زيادی در رابطه با ربات های جنگنده بر گزار ميشود ، در اين مسابقات ربات ها با انواع ابزار و مواد تخريب کننده به جان هم ميافتند و رباتی که سالم بماند برنده مسابقه خواهد بود .

 

BigDog می تواند همراه با سربازان بدود يا به آرامی حرکت کند و از موانع سخت و صعب العبور بگذرد و ..

 

نکته مهم در طراحی اين ربات استفاده از ژيرسکوپ پيشرفته ای هست که سبب شده تا ربات در هر حالت مرکز ثقلش معلوم

 

باشد و بتواند تعادل خود را حفظ کند.

 

نام منبع : خودم و سایت ربات ها 


چندرسانه‌ای :


نمايش ديدگاه‌هاي بيشتر

برای درج دیدگاه باید ابتدا به عنوان کاربر به سایت وارد شده باشید.